Bana hep şunu söylüyorlar:
"Saçma programında niye o eski arabaları kullanıyorsun?
Bunların zamanı geçti.
Yeni arabalar çok daha iyi.
Tamir, bakım bir dert.
Yedek parçayı nereden bulacaksın? Niye bunlarla uğraşıyorsun?"
O zaman size şunu söyleyeyim. Belki öyle bir araba vardır ki,
bu araba öylesine özel, güzel ve zariftir ki
hayatın anlamını bulmanızı bile sağlayabilir!
Bu yürek hoplatan, fildişi renginde, martı kanatlı 1955 model Mercedes 300SL
o araba olabilir!
240 beygirgücündeki üç litrelik,
düz altı silindirli motor yana eğik yapılmış.
Böylece arabanın önü bir yarış arabası gibi alçak.
Şanzımanı dört vitesli, kaportası çelik,
kapıları, kaputu ve bagaj kapağı alüminyum.
Niyeyse martı kanatlı deniyor.
Laf olsun diye uydurulmuş herhalde.
0'dan 100'e sekiz saniyede çıkıyor.
217 kilometre/saate kadar çıkabiliyor.
Ağırlığı azaltan uzay kasa, alışılmış kapıları imkânsız kılmış.
O yüzden inip binmesi biraz zor.
O güne kadar hep
düz, sağlam, lüks arabalarla tanınan Mercedes-Benz'in ürettiği
ilk heyecan verici spor araba olmuş.
Bu arabayı farklı kılan, inceliği,
hafifliği, aerodinamik yapısı ve motoru.
Böylece zamanının en hızlı arabalarından biri olmuş.
Özel tasarımlı, modası geçmeyen, dayanıklı bir araba.
Bu sıfatlar, bugünkü çok özel konuğum için de geçerli.
Konuğum, Lorne Michaels.
Efsanevi bir idari yapımcı.
Cumartesi gecesi New York'tan canlı yayındayız!
-Alo? -Lorne, ben Jerry.
Merhaba, nasılsın?
-İyiyim, sen? -Ben de.
-Kalktın mı? -Evet, lobideyim.
Burada zaman geçirmeyi seviyorum.
-Gerçekten mi? -Hayır.
Ve…
Evet.
-Güneş gözlüğü taktın mı? -Hayır.
O zaman ben de takmayayım.
Gerçi yüzüm gece daha güzel görünür.
Herkes için öyle.
Ben, Jerry Seinfeld. Comedians in Cars Getting Coffee'yi izliyorsunuz.
-Çok sağ ol. -Ne demek. Katılmak büyük bir zevk.
-Gerçekten mi? -Hayır.
-Eğlenceli olacak. -Kesinlikle.
Arabamız bu.
-Bu modeli biliyorum. -Sana uygun mu?
-Belki. -Bence öyle.
Sağ ol.
İnanılmaz.
-Harika. -Aynı modelin modern versiyonu.
Seninle bir ilgisi yok mu?
-Yok. -Sadece tesadüf mü?
Çok güzel bir an, Lorne.
Sitcom'un en sevdiğim yönü,
izleyici önünde çekim yapmaktı.
Onları güldürüyorsun,
sonra aynı şeyi bütün dünya izliyor.
Doğru. Ama komedyenlerin
saygı ve kabul görmesi sizin kuşakla başladı.
-Jack Benny de yıldızdı. -Evet.
Filmlerini çok geç izledim. Özellikle Olmak ya da Olmamak
muhteşemdi.
O filmde Benny tam başlayacakken…
Konuşmasına mı? Evet.
-Bir an durur. -Evet.
Suflör hemen "Olmak ya da olmamak," der.
Benny'nin "Biliyorum," dercesine bakışı muhteşemdir.
Suflör onun edebiyat tarihinin en ünlü sözünü unuttuğunu sanır.
Komedi filmlerini nasıl buluyorsun?
Çok film yaptım.
Steve ve Randy'yle Üç Kabadayı'yı yazdım.
O yıl Saturday Night Live'a ara vermiştim. Çok sevdim.
Sinemada en azından teoride her şeyi doğru yapma şansın var.
Çünkü zaman var.
Saturday Night Live hemen olup bitiyor.
Yayın bitince, herhalde olmuştur deyip içmeye gidiyorsun.
Bence Saturday Night Live'da işi doğru yapmak, sinemadakinden
daha kolay.
-Çünkü kahkahaları duyuyorsun. -Evet.
Uzak kalamadığın şey o mu?
Benim için oydu.
İzleyici kitlesi hemen oluşmuyor.
Aslında birbirlerini tanımayan bir grup insan var.
Beraber tepki vermeye başlamalarını sağlayabilirsen
her şey harika olur.
Komedyenler gözlerinden çok kulaklarına güvenir.
Kitlenin sıkıldığını işitebilirsin.
Don Pardo 96 yaşında öldü.
40. yıl özel bölümünü onun için yaptım,
çünkü ilk kadronun aramızdan ayrılmaya başladığını fark ettim ve…
-Bana sorsan söylerdim. -Doğru.
Geçen sene Beyaz Saray'da program yaptın.
Ben Beyaz Saray'a ilk kez
John Belushi, Chevy ve Dan Aykroyd'la gittim.
Orada çekim yaptık ve Başkan Ford,
Oval Ofis'te "New York'tan canlı!" dedi.
Hadi ya?
Bahçe kapısında arabadan indik.
O zaman sadece bahçe kapısı vardı. Stüdyo gibiydi.
Görevli kimlik istedi. Ehliyetlerimizi çıkardık.
Tabii ki John Belushi kimlik getirmemişti.
"Beyaz Saray'a kimliksiz mi geldin?" dedim.
Neyse.
Görevli, "Onu tanıyorum," dedi ve bizi içeriye aldı.
-Vay be. -1976'da öyleydi.
-Anladım. -Artık öyle değil.
Bu program için niye bu formatı seçtin?
Meyve sepetleri ve soyunma odaları beni basıyor.
Bir de bana sor.
KURULUŞ: 1936
Beni nereden çekseniz fark etmez.
-Önden çekin. -Peki.
Kahve alabilir miyim?
Sence senden başka biri programı götürebilir miydi?
Hayır dersem kibir gibi görülür.
İnsanlar kendi tarzlarını zamanla buluyor.
Adam Sandler, Bill Murray'ye tapardı.
Chris Farley, Dan Aykroyd'un ve John Belushi'nin oğlu gibiydi.
Her kuşak bir şekilde
bir öncekinden etkileniyor.
Jimmy Fallon'ın talk show yıldızı olabileceğini nasıl keşfettin?
O ışığı nasıl gördün?
Çok komik ve müthiş yetenekli olduğu zaten açık.
Ama aynı zamanda gönlü zengin biri.
Başkalarını konuşturmayacak biri değil.
Ayrıca, bana göre empati duygusu çok güçlü
ve bazen aşırı nazik olduğu için hırpalanıyor.
Eskiden hep şöyle derdim:
Kötü bir program yapmak, iyisini yapmak kadar zordur.
Doğru.
Mesela bir film kötüyse
Jimmy zekâsını kullanarak bunu belli ediyor,
ama insanları sinemaya gitmeye teşvik etmek
gerektiğini de biliyor, çünkü bu da işinin bir parçası.
Yani çok istekli biri ve konuğuna yardım etmek istiyor,
bu da insanları rahatlatıyor.
Böylece insanlar daha rahat konuşuyor.
Sence ben bunu yapabilir miydim?
20 yıl önce yapabilirdin.
-Sanmıyorum. -Yani…
Belki reyting rekorları kırmazdı, ama yapabilirdin.
Geçen hafta Caesars Palace'ta yürürken…
Orada 40 yıldır yeni bir şey olmadı,
ama yine de anlat.
50. yıllarıymış. 1966'da kurulmuş.
Vegas'ı ilk kuranlar bir hayal âleminde yaşıyorlarmış.
Sanki antik Roma'dan bir bina kopmuş,
evreni dolaşmış ve çöle düşmüş.
Aynen öyle.
Açılış partisinden resimler vardı.
Mesela kurucusu Jay Sarno…
-Biliyor musun? -Evet.
Duvarda fotoğrafı vardı.
Etrafında kızlarla.
Resimdeki yaşını tahmin etmeye çalıştık.
1966'da çekilmiş.
Ben şaka olsun diye…
"42 yaşında," dedim. Salladım. Kel ve şişman bir adam.
42 çıktı.
Evet.
O dönemin güzelliği orada.
Caesars Palace'ın sahibi olan biri varmış.
Caesars Palace'ı da sonuçta bir adam kurmuş.
Sen de öylesin, Lorne. Sen de bir imparatorluk kurdun.
Bu, omuzlarında bir yük mü?
Bir gün gelecek, artık işimde eskisi kadar başarılı olmadığımı,
işlerin yürümediğini
ve kalitenin düştüğünü fark edeceğim.
Sonra üç yıl daha direnip…
Yapabildiğin kadar yapıyorsun.
Bir insan gösteri dünyasını ne zaman bırakır?
Hiçbir zaman.
Benim için, kuşaklar değişse de
hâlâ bu işin başında olmak…
…heyecan verici.
Kolay bir şeymiş gibi gösterince insanlar gerçekten kolay sanıyor.
Ama benim işim öyle göstermek.
-Niye New York'a bağlısın? -Sevdiğim…
New York'ta kimsenin çok önemli olmaması güzel.
Evet.
Alternatif komediyle ilgili bir sözün vardı.
"14. Cadde'nin güneyinde ne yaptığınızı bilmiyorum
ve umurumda değil."
Evet.
-Tabii yarı şaka. -Bu bir aşama.
Geçilen bir aşama. Sanatın arkasına saklanamazsın.
Gerçek maça çıktığında,
topa vurman gerektiğinde…
Anladım.
…ıskalamanın mazereti olamaz.
Bence bizimki şakası olmayan bir kumar
ve New York seni daha çabuk buna zorluyor.
Bizim dünyamızda ya başarılı olursun ya da başarısız.
İlk yıllarımızda
bir şeye alışmam gerekti. Bazı skeçler provada harika görünüyordu.
Skeçle gurur duyuyordum.
Ama canlı yayında bir terslik oluyordu, kamera geç giriyordu
ve skeç batıyordu.
Ertesi gün arıyorlardı.
"Bunun komik olduğunu mu düşündün?"
"Evet, yayından iki saat önce komikti, ama iyi çekemedik."
Ama çekememek bir mazeret değil.
1975'te Rockefeller Center'a geldiğimde koridorlarda geyikler dolaşırdı.
New York krizdeydi.
Eski program müdürünün odası dördüncü kattaydı.
Adı Larry White'tı.
Eskiden kanallarda
işler kötü giderse sadece program müdürü kovulurdu.
Reklam dünyasına mesaj vermek için.
"Sorunu bulduk.
Sorunu tespit ettik."
Neyse, odasını bana verdiler.
Masasının üstü mide ilaçlarıyla doluydu.
At yarışı kuponları vardı.
Kuruyup gitmiş, tek yaprağı kalmış bir bitki vardı.
-Bu bitki hâlâ bende. -Aman Tanrım.
Bu işin şakası yok. Acımasız bir dünya.
Niye NBC'nin başkanı olmadın?
Çünkü yazarlarla, oyuncularla, tasarımcılarla çalışıyorum.
"Bir sürü yetenekli insan bulabilirsin," diyorlar.
"İşi onlara yaptırabilirsin."
"Dünyada kaç kişi var?" diyorum.
"Dokuz kişi falan var.
Biri benim, geriye sekiz kişi kalıyor.
Onlar da benim için çalışmaz."
Yani iş başa düşüyor.
Shelley Berman'ın, dedesinin Amerika'ya gelişiyle ilgili
bir fıkrası vardı.
Dedesine "Yollar altın kaplı," demişler.
Amerika'ya gelince üç şey fark etmiş.
Bir, yollar altın kaplı değil.
İki, yollar kaplanmış değil.
Üç, yolları onun kaplaması gerekiyor.
Herhangi bir şey başlatan herkes o konumdadır.
Stüdyo yönetmek, hayvanat bahçesine gitmek gibi.
Hayvanat bahçesinde önce aslanı görmek istersin.
Çünkü ormanın kralıdır ve…
Aslan kim? Brad Pitt, Tom Hanks…
Evet, bir baş aktör ya da aktris.
-Clooney. Aslanlar bunlar. -Evet.
Sonra ayıyı görmek istersin.
Ayıyı mı?
Çünkü güçlüdür, hızlıdır ve…
-Ayılar kimler? -Arnold gibiler. Aksiyon oyuncuları.
-Anladım. -Evet.
-Sonra… -Son olarak…
Maymunları ararsın.
Neşe verecek hayvanları.
Ortalıkta aylak aylak dolaşan birilerini.
Komedyenler öyledir.
Çalışıp çalışmadıkları belli değildir.
Anladın mı?
Ne yaptıkları, nasıl çalıştıkları anlaşılmaz.
Kaotik bir ortamdır.
Birbirleriyle şakalaşırlar.
Masaya oturup çalıştıklarını görmezsin.
Maç muhabbeti yaparlar,
ama bir şekilde bir şov çıkar.
Aynen. Onları normal bir organizasyonel çerçevede…
-Çünkü onlar maymun. -Evet.
Toronto gibi bir şehirde büyüyünce böyle oluyor.
Sürekli mesela "Buradaki İtalyan lokantaları
New York'takiler kadar iyi," diyorlar.
Anladım.
"Bu bir yerde söylenmiyor," diyorum.
"New York'ta."
Her alanda altın standartlar var.
En yüksek altın standart ise
umursamamak.
İyi olduğunu ispatlamaya çalışmak zorunda kalmamak.
Peki sen hiç öyle hissettin mi?
Evet, bazen oluyor.
NBC STÜDYOLARI
-1975'ten beri buradan geçiyorsun. -Defalarca. Günün her saatinde.
Evet.
Şu duvar resmini gördün mü? Hâline bak.
Vişneli şeker yemiş gibiyiz.
Normalde 6. Cadde kapısından girerim
ve altıncı kata çıkıp Jimmy'ye uğrarım ya da…
Genellikle monoloğundan önce.
-Bir merhaba diyeyim. -Peki.
Bakın kimi getirdim.
Nasıl oldu bu iş?
Programın başlıyor.
-Yayındayım. -Başla.
Nasılsın?
Para verecek misiniz?
Hayır.
Size iyi programlar.
Larry White'ın bitkisi!
Çok güzeldi, Jerry.
Eğlenmene sevindim. Ben çok eğlendim.
Çok güzeldi.
Burada mı yapalım, yoksa dramatik olsun diye…
Atlas heykelinin önünde olsun.
-Tamam. -Senin için iyi bir metafor.
Anladım.
Evet.
Altyazı çevirmeni: Hayrullah Doğan